Vuurwerkangst bij je hond: zo kom je de jaarwisseling door, en zo voorkom je de angst

Voor veel honden in Nederland is oudejaarsavond de zwaarste nacht van het jaar. Het knallen begint vaak dagen voor 31 december en gaat lang na middernacht door. Het goede nieuws: vuurwerkangst kun je verminderen, en bij puppy’s vaak voorkomen. De sleutel is weken van tevoren beginnen, niet op de dag zelf.

Hoe vaak komt het voor?

Heel vaak. In een groot Brits onderzoek vonden Blackwell en collega’s (2013) dat bijna de helft van de eigenaren minstens één teken van angst voor geluiden bij hun hond zag, met vuurwerk als meest voorkomende oorzaak. Maar slechts ongeveer een kwart van de eigenaren noemde hun hond zelf bang. Veel honden zijn dus angstig zonder dat hun baasje het merkt.

Herken de signalen

Angst is meer dan trillen en wegkruipen. Let op:

• hijgen zonder dat het warm is, lippen likken, gapen
• ijsberen, niet kunnen liggen, je overal achterna lopen
• oren naar achteren, staart laag, het wit van de ogen zichtbaar
• eten of snoepjes weigeren die hij normaal heerlijk vindt
• proberen weg te kruipen, te graven of te ontsnappen

Het wordt meestal erger, niet beter

Susanne Riemer (2019) ondervroeg meer dan duizend eigenaren van honden met vuurwerkangst. Bij de meeste honden ging de angst niet vanzelf over: hij werd vaak jaar na jaar erger en breidde zich soms uit naar andere geluiden, zoals onweer of schoten. Storengen en Lingaas (2015) zagen ook dat geluidsgevoeligheid vaak samengaat met andere angsten. Wachten tot de hond "eraan went" werkt zelden.

Waar je nu mee begint (oktober en november)

1. Praat op tijd met je dierenarts. Sommige honden hebben medicatie nodig om de nacht door te komen. Er bestaan middelen op recept speciaal voor geluidsangst, en sommige moet je vooraf uitproberen. Vraag het in november, niet op 30 december.
2. Maak een veilige plek. Een bench met een deken erover, een hoek achter de bank, een rustige kamer. Laat je hond zelf kiezen en maak het nu al de fijnste plek van het huis: kauwsnacks, maaltijden, zijn lievelingsdeken. Sluit een bange hond nooit op.
3. Train met geluiden, heel voorzichtig. Speel vuurwerkgeluiden af op zo’n laag volume dat je hond nauwelijks reageert, en koppel ze aan eten of spel. Zet het volume over dagen en weken een klein beetje hoger. Stopt je hond met eten of kijkt hij bezorgd, ga dan een stap terug. Dit helpt alleen met een rustig en geduldig plan.
4. Laat knallen iets goeds voorspellen. Riemer vond dat honden van eigenaren die bij elke knal voerden of speelden, meer vooruitgang lieten zien. Begin in de dagen voor oud en nieuw, als de eerste losse knallen te horen zijn: knal, dan een stukje kaas. Elke keer.

Rond de jaarwisseling

• Wandel eerder en aan de lijn. Doe de lange wandeling bij daglicht. Weglopen in paniek is in deze dagen een echt risico, ook bij honden die altijd terugkomen.
• Controleer chip en penning. In Nederland moet elke hond gechipt en geregistreerd zijn. Kijk of je telefoonnummer in de registratie klopt, en hang een penning met je nummer aan halsband of tuig.
• Gordijnen dicht en geluid aan. Dichte gordijnen houden de flitsen tegen. Rustige muziek, de tv of een ventilator dempt een deel van de knallen.
• Geef eerder op de avond een goede maaltijd en bied langdurige kauwsnacks of een gevuld voerspeeltje aan. Kauwen en likken brengen het lichaam tot rust.
• Blijf thuis, en blijf rustig. Een bange hond die alleen is, raakt vaak nog meer in paniek.

Is troosten verkeerd?

Nee. Dit is een hardnekkige mythe. Angst is een emotie, geen kunstje dat je per ongeluk beloont. Zoekt je hond veiligheid bij jou, laat hem dan tegen je aan liggen, aai hem rustig, praat zacht. Wat niet helpt is dwingen: hem naar buiten dragen "om eraan te wennen", of hem vasthouden terwijl hij wil wegkruipen.

Troosten leert geen angst aan. Alleen gelaten worden met angst wel.

Voorkomen: een puppy die rustig blijft

De beste bescherming begint vroeg. Puppy’s staan in hun eerste maanden extra open voor nieuwe ervaringen. Laat in die periode allerlei geluiden zacht horen terwijl er iets leuks gebeurt: een maaltijd, een spelletje, een knuffel. Vuurwerk, onweer, verkeer, de stofzuiger. Houd het volume altijd zo laag dat de puppy ontspannen blijft.

De eerste jaarwisseling van een puppy verdient een eigen plan. Komt je puppy in het najaar, begin dan meteen met de geluidstraining en maak van die eerste nacht een trainingsnacht: eten en spel bij elke knal, een veilige plek en jij dichtbij.